<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Nad kolorowym jajkiem">
<author_1="Kisiel">
<language="pl">
<style="press">
<year="1951">
<month="3">
<date="1951-03-25/04-01">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Osobny, niesłychanie ważny dział ludzkiej zmienności stanowi zmienność wywołana przez płynący czas. W powieści Marshalla „Chwała córy królewskiej" jest przykra scena, gdy ksiądz Smith odwiedza podczas wojny swego dawnego przełożonego, przebywającego w przytułku dla księży. I cóż się okazuje? Stary ów ksiądz myśli przede wszystkim o... słodyczach. Brak mu cukru, cukierków, czekolady, skąpe racje wojenne mu nie wystarczają, uwagę jego ciągle absorbuje myśl, jakby tu wycyganić skądeś dodatkowe porcje słodyczy. A przecież znaliśmy go z poprzednich rozdziałów jako kapłana energicznego, surowego dla siebie i dla innych. Cóż się z nim stało, skąd ta zmiana? Po prostu — wiek zrobił swoje. Czas byłby więc żywiołem nieodpartym, aplikowany w dużej ilości miałby dostateczną siłę, aby zniwelować każdą wartość, przetworzyć każdą właściwość. Czy tak jest rzeczywiście? Rozejrzyjmy się wokół: wiele zjawisk wydaje się potwierdzać wszechwładzę czasu. Porównajmy tego samego człowieka, gdy ma lat pięć i gdy ma lat osiemdziesiąt. Czy możemy zaręczyć, że to ten sam człowiek? Czy na pewno są między nimi jakieś wyraźne wspólności fizyczne lub psychiczne? Wszak zmienność rzeczy jest nieustanna i nieugięta, a mnogość zjawisk — nieograniczona. Słowo, jakie wypowiedzieliśmy, czy ruch, jaki zrobiliśmy, są jedyne i niepowtarzalne, są jedyne na całą wieczność, to znaczy na całą nieskończoność czasową: nigdy już nie zrobimy tego samego ruchu ani nie powtórzymy tego samego słowa w tych samych okolicznościach czasowych, w tym samym czasie — będzie to już inny czas. A więc będą to już w ogóle inne okoliczności; także inne, bo w innym czasie umiejscowione, staną się wtedy okoliczności przestrzenne: czas jest bowiem wymiarem nadrzędnym, czas rządzi wszystkimi innymi wymiarami, które muszą się w nim mieścić.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
